Koji su uzroci visokog krvnog tlaka?

Visoki krvni tlak je bolest kod koje je pritisak krvi na stijenke krvnih žila veći dio vremena, u mirovanju, veći od 140/90 mmHg. Glavni razlozi tog poremećaja su što mehanizmi koji reguliraju krvni tlak u nekoj mjeri zakazuju u svojoj funkciji. Najčešće su to srce, krvne žile i bubrezi na čiju normalnu funkciju u većini slučajeva utječe ateroskleroza jer smanjuje elastičnost krvnih žila, dovodi do povećanog otpora protoku krvi i zadržavanju vode i soli u organizmu.

  • Važno je i napomenuti da krvni tlak veći od 140/90 mmHg postepeno oštećuje krvne žile i doprinosi ubrzanom razvoju ateroskleroze, stvaranju tromba ili ugruška, čime se stvaraju preduvijeti za sve viši krvni tlak, srčani udar, moždani udar, zatajenje bubrega te razvoj drugih bolesti srca i krvnih žila.
  • O čemu ovisi visina krvnog tlaka?

    Visina krvnog tlaka zavisi od minutnog srčanog volumena i krvožilnog otpora. Možemo ga prikazati uz pomoć sljedeće formule:
    Krvni tlak = minutni srčani volumen (x) krvožilni otpor

    • minutni srčani volumen je količina krvi koje srce izbaci u krvne žile tokom jedne minute. Zavisi o broju otkucaja srca u jednoj minuti i količini krvi koje srce izbaci sa svakim otkucajem. Što je broj otkucaja srca veći, količina krvi u cirkulaciji je veća i krvni tlak je viši.
    • krvožilni otpor je otpor protoku krvi kroz krvne žile. Što je otpor protoku krvi veći, krvni tlak je viši.
  • Krvni tlak tablica

    • hipertenzija je drugi naziv za visoki krvni tlak

Što je primarna, a što sekundarna hipertenzija?

  • Primarna hipertenzija je visoki krvni tlak koji se razvija postepeno, tijekom mnogo godina. Pretežno se otkriva u uznapredovaloj fazi i čini 90-95% slučajeva visokog krvnog tlaka. Službeni uzrok je nepoznat jer svi mehanizmi koji reguliraju krvni tlak u nekoj mjeri zakazuju u svojoj funkciji pa je iz tog razloga teško jednoznačno definirati uzrok. Većina ljudi sa ovom vrstom hipertenzije ima manje elastične krvne žile.
  • Sekundarna hipertenzija čini 5-10% slučajeva visokog krvnog tlaka. Obično se javlja iznenada kao posljedica poremećaja u radu bubrega koji uzrokuju zadržavanje vode i soli u organizmu čime se povećava količina krvi u cirkulaciji i krvni tlak. Najčešći uzrok toga je stenoza ili suženje krvne žile koja dovodi krv u bubrege. U 1% slučajeva nastaje kao posljedica hormonalnog poremećaja, poput tumora nadbubrežne žlijezde.
  • Simptomi

    • visoki krvni tlak je bolest koja nema simptoma sve dok ne dosegne po život opasne vrijednosti ili dok se ne pojave komplikacije
    • vrtoglavice, omaglice, zujanje u ušima, pritisak u glavi, crvenilo u licu, lupanje srca ili krvarenja iz nosa su simtpomi koji mogu i ne trebaju ukazivati na visoki krvni tlak, ali ukazuju na potrebu kontrole krvnog tlaka
  • Posljedice

    • ubrzani razvoj aterokleroze
    • srčani udar ili infarkt miokarda
    • moždani udar
    • aritmija
    • angina pektoris
    • slabljenje srčanog mišića
    • zatajenje bubrega
    • oštećenje vida

Što još trebate znati

  • ako je vaš krvni tlak 140/90, brojka 140 pokazuje pritisak krvi na stijenke krvnih žila kada srce kuca (sistolički tlak), dok brojka 90 pokazuje pritisak krvi na stijenke krvnih žila između otkucaja srca, kada se srce odmara (dijastolički tlak)
  • krvni tlak veći od 140/90 dugoročno dovodi do hipertrofije ili zadebljanja srčanog mišića
  • krvni tlak nije stabilna vrijednost već vrijednost koja se stalno mijenja tokom dana i zavisi od mnogih unutarnjih i vanjskih čimbenika, poput stresa, uzbuđenja, napora ili bolesti
  • krvni tlak treba redovito kontrolirati.
  • sa starenjem krvne žile postaju sužene, krute i manje elastične zbog aterosklerotskog plaka. Stres, ne uvijek idealne prehrambene i životne navike kao ni dostatna količina kretanja, malo po malo tokom života ostavljaju trag na krvnih žilama i utječu na razvoj ateroskelroze
  • rizik od obolijevanja povećava se u dobi iznad 45 godina starosti
  • dijabetes ubrzava proces razvoja ateroskleroze
  • osobe s visokim krvnim tlakom trebaju paziti na dnevni unos soli. Preporučeni maksimalni dnevni unos soli je 3,8 do 4,5 grama
  • današnja liječnička praksa usmjerena je na liječenje komplikacija koje uzrokuje ateroskleroza, ali ne i na liječenje ateroskleroze
  • u Hrvatskoj svaka druga osoba umire od bolesti srca i krvnih žila. Glavni krivac za takvu statistiku je ateroskleroza